Yokai là gì? Câu hỏi tưởng đơn giản ấy lại mở ra cả một thế giới kỳ bí đã tồn tại hàng nghìn năm trong tâm thức người Nhật. Từ những cánh rừng âm u đến góc bếp mỗi nhà, yokai hiện diện trong nhiều câu chuyện, vừa đáng sợ vừa hấp dẫn.
Trong bài viết này, ZenMarket sẽ giải thích cho bạn rõ hơn về nguồn gốc của yokai, cũng như cách yokai len lỏi vào đời sống tinh thần của người Nhật.
Yokai là gì? Yokai có phải ma quỷ không?
Yokai (妖怪) là những sinh vật và hiện tượng siêu nhiên kỳ bí trong văn hóa dân gian Nhật Bản. Tên gọi này được ghép từ hai chữ Hán: yō (妖) mang ý nghĩa kỳ dị, mê hoặc; kai (怪) chỉ những điều bí ẩn, kỳ lạ.
Dù thường được dịch là yêu quái, yokai lại có ý nghĩa rộng hơn khái niệm ma quỷ hay quái vật. Thần linh, động vật biến hình, đồ vật hóa linh… và nhiều hiện tượng kỳ bí khác đều được xem là yokai. Sự đa dạng ấy khiến thế giới yêu quái Nhật Bản trở nên phong phú, với nhiều hình tượng và câu chuyện khác nhau.
Văn hóa Nhật Bản không nhìn nhận yokai qua lăng kính thiện ác đơn thuần. Tùy theo từng truyền thuyết, chúng có thể gây hại, trêu chọc hoặc mang vai trò bảo vệ con người. Chính ranh giới mơ hồ đó càng làm cho yokai trở nên bí ẩn, trở thành nguồn cảm hứng cho hàng loạt câu chuyện dân gian ở xứ Phù Tang.
Yokai có từ khi nào? Nguồn gốc ra sao?
Không ai biết chính xác yokai xuất hiện từ khi nào. Quan niệm về các sinh vật này có từ lâu đời, hình thành từ tín ngưỡng dân gian Nhật Bản. Theo thời gian, các câu chuyện về yokai chịu ảnh hưởng của Thần đạo, Phật giáo và văn hóa Trung Quốc, Ấn Độ.
Theo các ghi chép cổ, các câu chuyện về thần linh và thế lực siêu nhiên được lưu truyền từ thế kỷ VIII, rồi xuất hiện trong tranh cuộn và sách minh họa. Yokai trở nên phổ biến hơn trong nghệ thuật và giải trí Nhật Bản từ thời Edo (1603–1868). Nhưng đến thời Minh Trị, chúng dần bị xem là tàn dư của mê tín dị đoan trong bối cảnh hiện đại hóa.
Kể từ sau Thế chiến II, họa sĩ Shigeru Mizuki góp phần khơi dậy sự quan tâm của công chúng với yokai qua manga GeGeGe no Kitarō. Ngày nay, yokai tiếp tục hiện diện khắp nơi trong văn hóa đại chúng. Hình tượng này liên tục được biến tấu theo những hướng khác biệt, từ manga, anime, trò chơi điện tử đến các nhãn hiệu thương mại…
Đặt mua anime & manga
5 loại yokai nổi tiếng Nhật Bản bạn nên biết
Có đến hàng trăm loài yokai đã xuất hiện trong truyện kể và tranh minh họa Nhật Bản. Mỗi loài mang một hình dáng, tính cách và câu chuyện riêng. Để hiểu rõ hơn yokai là gì, bạn có thể tham khảo 5 loại yokai nổi tiếng Nhật Bản dưới đây:
Kappa - yêu quái dưới nước
Kappa là một trong những yokai được nhắc đến nhiều nhất trong thần thoại Nhật Bản. Sinh vật này có thân hình giống người nhưng da xanh vảy cá, có một lõm nước trên đỉnh đầu là nguồn sức mạnh.
Theo truyền thuyết, kappa sống ở sông, hồ và có thể kéo người xuống nước. Ở nhiều vùng nông thôn Nhật Bản, biển cảnh báo về kappa vẫn còn được dựng gần các con sông đến tận ngày nay.
Tengu - chiến thần trên núi cao
Tengu được xem là chúa tể các ngọn núi và rừng rậm, mang hình dạng người với đôi cánh và chiếc mũi dài đặc trưng. Trong nhiều truyện kể, chúng thông thạo kiếm thuật và phép thuật, là thầy dạy võ nghệ cho các samurai huyền thoại.
Hình tượng tengu vừa đáng kính vừa đáng sợ. Đây là biểu tượng của quyền năng tự nhiên vượt ngoài tầm kiểm soát của con người.
Kitsune - yêu quái cáo tinh ranh
Kitsune là gì? Đó là loài cáo nhiều đuôi, có khả năng tích lũy linh lực theo tuổi tác. Chúng được thờ phụng tại hàng nghìn đền Inari, gắn với trí tuệ và phép biến hóa.
Kitsune luôn là nhân vật đa chiều trong các truyền thuyết đô thị Nhật Bản. Chúng được mô tả như là sứ giả thần linh, khi lại là kẻ lừa đảo tinh vi, khó đoán.
Tanuki – biểu tượng thịnh vượng
Tanuki là chó gấu, gắn với may mắn, sự no đủ và tiếng cười. Loài vật này thường được khắc họa với vẻ ngoài vui nhộn, chiếc bụng lớn và khả năng biến hóa tinh quái. Ngày nay, Tanuki vẫn hiện diện trước cửa các quán ăn như một biểu tượng thịnh vượng quen thuộc của người Nhật.
Oni - ác quỷ hay thần hộ mệnh?
Oni cũng là một hình tượng yokai đặc trưng của Nhật Bản. Chúng nổi bật với da đỏ hoặc xanh, sừng nhọn và cây gậy sắt gai.
Trong lễ Setsubun mỗi năm, người Nhật ném đậu để xua đuổi oni và đón phúc lành. Nhưng không ít địa phương lại thờ phụng oni như vị thần bảo hộ. Đây là minh chứng rõ nét nhất về quan điểm đa dạng của người Nhật với thế giới tâm linh.
Bên cạnh yokai Nhật Bản, bạn có thể khám phá thêm các bài viết về văn hóa Nhật Bản tại blog ZenMarket.
5 tác phẩm manga, anime nổi tiếng về yokai
Yokai trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nổi tiếng của Nhật Bản. Nếu muốn khám phá thêm về thế giới siêu nhiên kỳ bí này, bạn có thể tham khảo 5 tác phẩm tiêu biểu dưới đây:
- Gegege no Kitaro: Bộ manga kinh điển được xem là có đóng góp lớn trong việc phổ biến yokai trong lịch sử Nhật Bản. Đặt mua Gegege no Kitaro.
- Natsume's Book of Friends: Chuyện kể về một cậu bé có khả năng nhìn thấy yokai, từ đó khám phá ranh giới mong manh giữa thế giới tâm linh và đời thật. Đặt mua Natsume's Book of Friends.
- Inuyasha: Có thể tìm đọc nếu bạn muốn tìm hiểu oni, yokai, yurei khác nhau thế nào. Bộ truyện kinh điển này cũng đã được chuyển thể thành anime rất thành công. Đặt mua Inuyasha.
- Spirited Away: Bộ phim của Miyazaki Hayao từng thắng Oscar và trở thành biểu tượng điện ảnh toàn cầu. Đặt mua Spirited Away.
- Yo-kai Watch: Series dành cho thiếu nhi, biến yokai thành những người bạn đồng hành đáng yêu và cực kỳ ăn khách. Đặt mua Yo-kai Watch.
Để hiểu thêm yokai là gì, bạn có thể xem thêm những cửa hàng khác nổi tiếng về Manga và Anime tại Nhật ở đây. Nhiều tác phẩm cũng kể lại các truyền thuyết đô thị Nhật Bản, phân biệt Oni, yōkai và yūrei khác nhau như thế nào.
Tìm mua mô hình và đồ lưu niệm yokai trên ZenMarket
Thông qua dịch vụ mua hộ hàng Nhật của ZenMarket, khách hàng Việt Nam dễ dàng tìm mua các sản phẩm về yokai trực tiếp từ xứ anh đào. ZenMarket hỗ trợ đặt hàng từ Rakuten, Amazon, JDirectItems Shopping và nhiều cửa hàng trực tuyến khác.
Một số sản phẩm yokai Nhật Bản phổ biến bạn có thể mua qua ZenMarket:
- Mô hình và tượng: Tượng oni, kitsune, tengu cùng các nhân vật yokai trong văn hóa dân gian Nhật Bản.
- Mặt nạ: Mặt nạ yokai thường dùng để trang trí, sưu tầm hoặc làm phụ kiện cosplay.
- Manga và artbook: ZenMarket hỗ trợ mua nhiều bộ sưu tập manga yokai bản gốc tiếng Nhật, bao gồm cả ấn bản giới hạn và limited edition khó tìm.
- Đồ dùng hằng ngày: Cốc, áo, túi tote và sticker in hình yokai theo phong cách hiện đại hoặc tranh khắc gỗ truyền thống.
- Trò chơi: Card game và board game có nhân vật hoặc chủ đề liên quan đến yokai.
- Đồ thủ công và đồ sưu tầm: Các món đồ trang trí, sản phẩm handmade hoặc vật phẩm mang hình tượng yokai được rao bán trên những sàn giao dịch nội địa.
Bên cạnh đó, ZenMarket còn hỗ trợ đặt mua nhiều mặt hàng khác từ Nhật Bản, từ đồ gia dụng, máy ảnh đến nhạc cụ… Mọi thông tin về sản phẩm đều được thể hiện bằng tiếng Việt rất tiện lợi.
Kết bài
Trả lời câu hỏi yokai là gì là bước đầu để khám phá thế giới siêu nhiên Nhật Bản. Mỗi yokai đều mang một câu chuyện riêng, phản ánh trí tưởng tượng phong phú và những nét văn hóa độc đáo của xứ sở hoa anh đào.
Nếu muốn mang một phần thế giới yêu quái Nhật Bản về nhà, bạn đừng ngần ngại mà hãy truy cập website của ZenMarket để bắt đầu mua sắm nhé!
Đọc thêm: